2002 yılı Beşparmak Dergisi 7. Şiir Ödülü Yarışması'nda "Eflatun Renkli Bir Sabah" başlıklı şiiriyle birinciliği kazanan Bilge Öngöre, söz konusu şiirinde kendi yaşamını son derece yumuşak hatlarla resmetmektedir:

Eflatun Renkli Bir Sabah

kar tanelerinde gizliydi çocukluğum
beyaza boyanırken çamlar
ninniler mırıldanırdı ahşap evimiz
sımsıcaktı bakışları annemin
yüzerken bilge masalların ışığında
korkardı umacılar
güleç yüzünden ninemin
ansızın geliveren bir uyanıştı
gençlik titreşimlerim
güneşin saçlarında gizliydi sevdalar
düşlerimizi birleştirirken
yüreğimden balonlar uçardı gökyüzüne
sonsuzluğa akan bir gecede
öperken gözlerinin derinliğini
hangi mevsimdi bilmem
belki yazdı, belki bahar
leylakların kokusu karışmıştı güllerinkine
sümbüllerle aynı resimdeydi karanfiller
dost sanıyordum o zamanlar birbiriyle
suyla ateşi bile
uçurum oldu sonra korkularım
ben dinlerken nabzını şiirin
fark etmemişim
eyvah, kirlenmiş dünya
hoyrat sağanaklarda erimiş hoşgörü
yozlaşmış tüm değerler
yolsuzluk diz boyu balçık
belki sen de biliyordun bunları anne
biliyordun da ondan buğuluydu
yosun yeşili gözlerin
saçlarımı örerken eflatun renkli bir sabahta
"sular bulanmadan durulmaz" demiştin
o lavanta kokulu sandığa kitlediğin
öğütlerini topluyorum şimdi bir bir
düşlerimin belleğinden
ve çoşkuyla hâlâ
kapısını zorluyorum umudun her gün (1)

Başlığı ve ilk dizeleriyle bir peri masalının girişini çağrıştıran yapıtta Öngöre özenle seçtiği sözcük ve sıfatlarla ifadelere derinlik ve yumuşaklık kazandırmıştır: "beyaza boyanırken çamlar", "ninniler mırıldanırdı ahşap ev", "güneşin saçlarında gizliydi sevdalar", "balonlar uçardı gökyüzüne", "sonsuzluğa akan bir gece", "uçurum oldu sonra korkular", "hoyrat sağanaklar", "buğulu yosun yeşili gözler", "lavanta kokulu sandık" v.b.

Betimlemede dıştan içe doğru bir yol izlenirken, şairin çocukluk ve gençlik çağını geçirdiği yer olan yeşil ve karlı Bolu kenti karşımıza çıkmaktadır ilk dizelerde. Etrafı çamlarla çevrili ahşap evlerinde mutlu bir çocukluk geçiren Öngöre, baharla yazın biribirine karıştığı bir mevsimde, "düşlerle" bezeli ilk aşk "titreşimleri"ni yaşar. Şair, "suyla ateşi bile" "dost" olarak değerlendirdiği gençlik çağında, şiir denizinde yelken açarken, katı gerçekler birden kendisini hissettiriverir. Pembe bir dünyadan somut gerçeklere geçişi sağlayan sözcük, şaşkınlık, korku ve üzüntü duygusu içeren "eyvah" sözcüğüdür. Artık pembe camlı gözlükler rafa kaldırılmış, olgunluk çağı eşikte beklemektedir. Kirli bir dünya, adı unutulan "hoşgörü" kavramı, "yolsuzluk"lar, bayağılaşan "değerler" bu dönemin acı gerçekleridir Bilge Öngöre için. Ancak şair umutsuzluk ve karamsarlık rüzgarıyla savrulmaz çünkü mutlu geçen çocukluk ve gençlik çağı ile ilgili anılar bir avuntu kaynağıdır onun için. Diğer yandan annesinin "lavanta" kokan öğütleri de Öngöre'nin sakinleşip durulmasını ve her yeni güne yeni bir umutla başlamasını sağlar.

"Ninniler", sıcacık bakışlar, "bilge masallar", gülümseyen yüzler, "sevdalar", "balonlar", "leylaklar", "güller", "sümbüller", "karanfiller", (bu çiçeklerin çoğu da gençlik çağının simgesi olan ilkbaharda açmaktadır), gibi ifadeler bir yandan sevgi ve güzelliklerle dolu "eflatun renkli" bir dönem olan çocukluk-gençlik çağını betimlerken, diğer yandan da olgunluk çağının bilinciyle, derinleşip kök salan "korkular"la, har vurulup harman savrulan "hoşgörü" ve güzel "değerler"le, "kirlenmiş" dünya ile belirgin bir tezat oluşturmaktadır. Başka bir deyişle şairin vurgulamak istediği nokta, çocukluk-gençlik çağının düşleri, saflığı ile olgunluk çağının bilinci, gerçekçiliği arasındaki tezattır.

Noktalama işaretlerinden sadece virgülü ve sınırlı ölçüde kullanan Öngöre, özellikle noktayı ve büyük harfli şiirinden kaldırmakla okuyucuda bir sonsuzluk duygusu uyandırmaktadır. Özyaşamsal unsurlardan yana zengin ve duygu yüklü bir şiir olduğu halde, Eflatun Renkli Bir Sabah işlediği çocukluk, gençlik, olgunluk çağı gibi kavramlarla nesnel özellikler de taşımaktadır. İnsan yaşamının evreleri geçmişte birçok şair ve yazara esin kaynağı oluşturmuştur. Gelecekte de sonsuza kadar her yerde ve her çağda gündemde kalabilecek nesnel, dolayısıyla da evrensel konulardır. Bu açıdan değerlendirildiğinde Eflatun Renkli Bir Sabah özyaşamsal, öznel unsurlardan hareket ederek, nesnel ve evrensel kavramlara ve gerçeklere ulaşan bir şiir olarak karşımıza çıkmaktadır.

Doç.Dr. Semra Alemdaroğlu
İtalyan Dili ve Edebiyatı A.B.D.

(1) Bilge Öngöre: Eflatun Renkli Bir Sabah, Beşparmak Kültür ve Sanat Dergisi, Temmuz-Ağustos 2002, Yıl 13, Sayı 110, s. 13.